Colorado Eyalet Üniversitesi araştırmacıları, binaların çatılarındaki güneş panellerinin altına kurdukları agrivoltaik tarım sistemlerinde safran yetiştiriciliğini inceledi. Yapılan ölçümlerde, panellerin sağladığı kısmi gölgeleme sayesinde safran bitkisinin gölgesiz alanlara oranla iki kat daha çok çiçek açtığı ve üreticilere yüksek kazanç sağlayabileceği tespit edildi.
Denver sınırları içerisindeki CSU Spur kampüsünde yürütülen deneylerde, yüzde 40 ışık geçirgenliği bulunan panellerin altına yerleştirilen parseller değerlendirildi. İnceleme sonuçları, gölgeli bölgede yetişen safranın doğrudan güneş alan çatılara göre hem çiçek sayısında hem de elde edilen kurutulmuş baharat miktarında iki kat artış sunduğunu gösterdi. Yeşil çatı zeminindeki geçirgen, düşük besinli toprak ile bölgedeki sert mikroklimanın bu bitki türü için elverişli ortam yarattığı anlaşıldı.
Işık Dengesi ve Üretim Şartları
Araştırmayı yayımlayan uzmanlar Jennifer Bousselot ile Reece Bailey, aşırı gölgelemenin ürün verimini zedeleyebileceğine işaret etti. Zemin seviyesinden yaklaşık 1,8 ila 2,4 metre yüksekliğe yerleştirilen ve güneş ışığının yüzde 30 ila 40’ını ileten panellerin kullanımı önerildi. Doğu Fas bölgesinde 24 ay süren bir başka saha çalışmasında ise en yüksek randımanın yüzde 30 gölgeleme sağlanan alanlardan alındığı belirlenirken, her iklim koşulu için tek tip bir ışık standardı bulunmadığı vurgulandı.
Ekonomik Getiri ve Hasat Süreci
Colorado ekibinin 46 kilovatlık mevcut çatı paneli ve 405 metrekarelik alan üzerinden hazırladığı 5 yıllık gelir modelinde, gramı 35 dolardan satılan safran, tanesi 25 sent olan soğanlar ve 13 bin 470 dolarlık elektrik üretimi hesaplandı. Sistemin 5 yılın sonunda yaklaşık 61 bin dolar (yaklaşık 3 milyon lira) net kazanç oluşturabileceği görüldü. İlk yıl giderlerinin geliri aştığı ve yeni panel kurulum masraflarının bu hesaba dahil edilmediği kaydedildi.
Vermont Üniversitesi verilerine göre yalnızca 1 gram kurutulmuş ürün çıkarmak için 159 ila 179 çiçeğin elle toplanıp kırmızı tepeciklerinin ayrılması gerekiyor. Ekim veya Kasım aylarındaki hasat dönemi çiftçilere ek gelir sağlarken, ısı stresini ve su tüketimini azaltan bu sistemlerin dikimden hasada kadar titiz bir planlamayla yönetilmesi gerektiği belirtiliyor.
