Seyahatlerden günlük yaşama kadar pek çok insanı etkileyen boşaltım alışkanlıkları, beslenme düzeninden stres düzeyine kadar çeşitli faktörlere bağlı olarak değişiyor. Uzmanlar, haftada üç seferden günde üç defaya kadar uzanan dışkılama periyodunun sağlıklı kabul edildiğini ve asıl belirleyicinin gaita formu olduğunu vurguluyor.
İdeal Dışkılama Düzeni ve Etkileyen Faktörler
Toplumda her gün bir kez büyük tuvalete çıkılması gerektiği yönünde yaygın bir kanaat bulunsa da uzman hekimler bu tablonun kişiden kişiye farklılaştığını aktarıyor. Bireyin günlük kalori alımı, boy ve kilo oranları, hareket düzeyi ile tükettiği su miktarı bu sıklığın temel belirleyicileri arasında yer alıyor.
Gastroentoloji Uzmanı Dr. Sophie Balzora, bağırsak hareketlerinin sıklığı ve sağlığı hakkında şu bilgileri aktarıyor:
kişi herhangi bir sindirim problemi yaşamıyorsa ve günde üç defadan, üç günde bire varan sıklıkla tuvalete çıkıyorsa, bunun normal olarak kabul edildiğini
Dr. Balzora ayrıca dışkılama aralığının tüketilen besinlerden spor sıklığına, uyku süresinden hormonal değişimlere ve kullanılan ilaçlara kadar çok sayıda değişkene dayandığını belirtiyor.
Bristol Dışkı Skalası ve Form Tipleri
Tıp dünyasında kabul gören Bristol Görsel Dışkı Ölçeği, gaitanın yapısını, rengini ve kıvamını 7 ana kategoriye ayırarak sindirim sağlığını değerlendiriyor. Tabloda yer alan tip 3 ile tip 4 sağlıklı sindirimi simgelerken; tip 1 ve 2 kabızlığı, tip 5 lif eksikliğini, tip 6 ve 7 ise ishal tablosunu temsil ediyor.
Genel Cerrahi ve Proktoloji Uzmanı Op. Dr. Levent Tezcan, standart tabloda yer almayan ancak akut gelişen tip 8 formuna ilişkin şu uyarıda bulunuyor:
nerdeyse tamamı sulu bir kıvamda olan; köpüklü, sümüklü, pis kokulu ve fışkırır tarzda çıkan bu dışkı örneği sıklıkla yoğun alkol alımları veya çeşitli ilaç kullanımları sonucu görülüyor ve en kısa sürede tıbbi destek alınmasını gerektiriyor.
Kabızlık ve İshal Sürecinde Alınabilecek Önlemler
Yetersiz lif ve sıvı alımı, hareketsiz yaşam, aşırı şekerli ya da asitli besin tüketimi ile tuvalet ihtiyacını ertelemek kabızlığa zemin hazırlıyor. Sindirim sistemini rahatlatmak adına beslenme ve yaşam alışkanlıklarında şu noktalara özen gösterilmesi gerekiyor:
Günde 1,5-2 litre aralığında bol sıvı ve su tüketin.
Elma, üzüm, avokado, ıspanak, pırasa, baklagiller ve tahıl benzeri lif oranı zengin gıdalara ağırlık verin.
Kabızlık dönemlerinde bitki çayları ve az taneli çorbalar tercih edin.
Kuru incir, mürdüm eriği ve kuru kayısı tüketirken yanında mutlaka su için.
Tuvalet gereksinimi hissedildiği anda ertelemeden ihtiyacınızı giderin.
Laksatif etkili medikal ürünleri yalnızca hekim kontrolünde kullanın.
Kalın bağırsakta bakteri üremesi, aşırı yağlı beslenme ve kronik stresin tetiklediği ishal durumunda ise vücudun su ile yaşamsal mineralleri kaybetmesini önlemek adına sürecin geciktirilmeden kontrol altına alınması önem taşıyor.
